گردانيدن هر شىء است در محلّ او ، پس بر فقير لازم است ذكر وجه تقدّم هر فصلى بر ما بعد او . و بدان‌كه اين باب « 1 » در بيان اثبات واجب الوجود و صفات او و افعال او است « 2 » ، و صفات خداى تعالى بر دو قسم است : ثبوتى و سلبى ؛ و افعال خداى تعالى بر دو نوع است : خاصّ و عامّ ؛ و خاصّ بر دو قسم است : خاصّ به دار دنيا ، مثل انزال كتب و ارسال رسل ، و خاصّ به دار آخرت ، مثل اعادهء اجسام ؛ و خاصّ به دار دنيا يا به اعتبار تأسيس چيزى است كه آن چيز محتاج است به آن تأسيس ، مثل نبوّت ؛ يا به اعتبار حفظ چيزى است كه محتاج است « 3 » به اين حفظ ، مثل امامت . و شكّ نيست كه ذات شىء و وجود شىء ، مقدّم است بر صفات آن شىء و افعال آن شىء . پس مصنّف - قدّس اللّه سرّه - مقدّم داشت بيان ذات اللّه تعالى را كه فصل اوّل است « 4 » ، بر صفات و افعال او ؛ و چون منشأ افعال اللّه تعالى از صفات اللّه تعالى است - از براى آنكه افعال حاصل نمىشود مگر به شرط آنكه قادر و عالم باشد و غير اينها از صفات - پس حصول افعال از صفات است ؛ پس مقدّم داشت صفات اللّه تعالى را بر افعال . و چون صفات ثبوتى اشرف از صفات سلبى است « 5 » ، پس ثبوتى را مقدّم داشت كه فصل دويم باشد ؛ و صفات سلبى كه فصل سيّم باشد ، مؤخّر داشت از ثبوتى ؛ و شرف عموم بودن فعل ، تقاضا مىكند كه مقدّم باشد بر فعل خاصّ ؛ يعنى احكام نبوّت و امامت و معاد ؛ « 6 » پس مقدّم داشت كه فصل چهارم است ؛ و مقدّم « 7 » بودن اوّل مقتضى است كه مقدّم باشد فعلى كه مخصوص است به اوّل بودن ؛ پس چون دنيا مقدّم است بر آخرت ، فعلى كه نيز تعلّق به دنيا دارد مقدّم است كه احكام نبوّت و

--> ( 1 ) . منظور باب اوّل است . ( 2 ) . س : - است . ( 3 ) . س : + به آنچه . ( 4 ) . س : - است . ( 5 ) . س : - است . ( 6 ) . س : + است . ( 7 ) . س : تقدّم .